Gesloten op 24 december tot 4 januari.

Echografie, RX of CT-scan: wat is het verschil?

Geschreven door
Sofie Van der Stee

TL:DR

RX, echo of CT-scan: hoe werken ze, hoeveel straling krijg je en wanneer krijg je welk onderzoek? Helder uitgelegd.

Je arts zegt: “We laten best even een foto maken.” Of een echo. Of een scan. Je knikt, je krijgt een voorschrift mee, en ’s avonds zit je toch te googelen. Wat gaan ze precies doen? Doet het pijn? En hoeveel straling krijg je eigenlijk?

Dat je met die vragen zit, is heel normaal. Wie weet wat er gaat gebeuren, stapt rustiger binnen. Daarom leggen we in deze blog de drie meest gebruikte onderzoeken uit de medische beeldvorming naast elkaar: de röntgenfoto (RX), de echografie en de CT-scan. In duidelijke mensentaal, zonder jargon.

46 dagen

wacht je in België gemiddeld op een medisch onderzoek
(Test-Aankoop)

Morgen

kan je vaak bij Mediport Medial center al terecht voor je onderzoek

0

straling bij een echografie


Medische beeldvorming: drie manieren om binnenin te kijken

Alle drie de onderzoeken hebben hetzelfde doel: in je lichaam kijken zonder te opereren. Het grote verschil zit in wat ze gebruiken om dat beeld te maken. RX en CT werken met röntgenstralen. Een echografie gebruikt geluidsgolven. Daardoor ziet elk onderzoek andere dingen scherp, en verschilt ook de hoeveelheid straling.


Vergelijking van RX, echografie en CT-scan: waarmee ze werken, straling, duur en waarvoor ze sterk zijn


RX: de snelle foto van botten en longen

Een RX of röntgenfoto is het oudste en meest gebruikte onderzoek in de radiologie. Een toestel stuurt een korte, lage dosis röntgenstralen door je lichaam. Botten houden die stralen tegen en kleuren wit op de foto. Zachte weefsels laten meer door en worden grijs. Lucht, zoals in je longen, wordt zwart.


Wanneer krijg je een RX?

  • Bij een vermoeden van een botbreuk na een val of ongeval
  • Bij gewrichtsklachten en slijtage, zoals artrose
  • Bij longproblemen, zoals een hoest die niet weggaat of een vermoeden van longontsteking
  • Om de stand van je rug te bekijken, bijvoorbeeld bij scoliose


Hoe verloopt het?

Snel en pijnloos. Je doet metalen voorwerpen uit, gaat even stil staan of liggen, en soms vraagt de technoloog om je adem in te houden. Het hele onderzoek duurt meestal 5 à 10 minuten, en je hoeft je niet voor te bereiden.

Spieren, pezen en organen zie je minder goed op een RX. Daarvoor is een echografie of CT vaak beter. Lees meer over een RX-onderzoek bij Mediport.


Echografie: kijken met geluidsgolven

Bij een echografie beweegt de arts een kleine sonde met wat gel over je huid. Die sonde zendt geluidsgolven uit die je zelf niet hoort. De golven kaatsen terug op je organen en weefsels, en de computer zet die echo om in een bewegend beeld. Je kan dus live meekijken, en de radioloog legt meteen uit wat je ziet.

Geen straling.

Een echografie gebruikt geen röntgenstralen. Daarom is het ook het onderzoek dat tijdens een zwangerschap gebruikt wordt.


Wanneer krijg je een echografie?

  • Buikorganen: lever, galblaas, nieren, milt en alvleesklier
  • Klein bekken: baarmoeder, eierstokken, blaas en prostaat
  • Spieren, pezen en gewrichten: een pijnlijke schouder, een gescheurde spier of een ontstoken pees
  • Bloedvaten, met een Doppler-echo
  • Borsten, vaak als aanvulling op een mammografie


Een echografie duurt meestal 10 à 20 minuten. Eén beperking: geluid gaat slecht door lucht en bot. Wat achter een bot of in de darmen zit, is daardoor soms moeilijk te zien. Meer info vind je bij echografie bij Mediport.



CT-scan: het meest gedetailleerde beeld

Een CT-scan werkt ook met röntgenstralen. Maar in plaats van één foto draait de buis rond je lichaam en maakt hij in een paar seconden honderden beelden vanuit verschillende hoeken. Een computer zet die om in dwarsdoorsneden en 3D-beelden. Zo ziet de radioloog botten, organen, bloedvaten en zachte weefsels veel scherper dan op een gewone RX.

Soms krijg je vooraf een contrastvloeistof via een ader in je arm. Die maakt bloedvaten en organen nog beter zichtbaar. Meld daarom altijd vooraf als je allergisch bent of nierproblemen hebt.

Meer detail betekent ook meer straling dan bij een RX. Daarom vraagt je arts een CT alleen aan als het onderzoek echt iets toevoegt.


CT-cardio: je kransslagaders in beeld

Bij Mediport gebruiken we de CT-scan voor het hart. Met een CT-cardio brengen we je kransslagaders in 3D in beeld. Zijn er vernauwingen? Is er kalk? En hoe groot is je risico op hartproblemen? Omdat onze cardiologen onder hetzelfde dak werken, bespreek je de resultaten zonder lange omweg. Bekijk ook de Essential Cardio Health Check als je je hart volledig wil laten nakijken.


Ook gehoord van een cone beam CT? 

Dat is een variant van de CT met een kegelvormige bundel. Hij wordt vooral gebruikt voor tanden, kaak, sinussen en gewrichten, met een lagere dosis dan een klassieke CT.


En een mammografie?

Een mammografie is eigenlijk een RX, speciaal gemaakt voor de borsten. De borst wordt kort tussen twee platen samengedrukt. Dat voelt even onaangenaam, maar zorgt voor een scherper beeld met een lagere dosis. Bij dicht borstweefsel vult een borstecho of een 3D-borstecho (ABUS) de mammografie aan.

Alles over het onderzoek lees je in onze blog over mammografie. Waarom vroeg ontdekken zo belangrijk is, lees je in borstkanker in cijfers. Een afspraak maak je via mammografie bij Mediport.


Welk onderzoek bij welke klacht?

Je arts kiest het onderzoek op basis van je klachten en van wat hij of zij wil zien. Dit zijn de meest voorkomende situaties:

Welk onderzoek bij welke vraag: botbreuk en longen met RX, buik en pezen met echo, borsten met mammografie en echo, kransslagaders met CT-cardio


Soms zijn twee onderzoeken nodig. Een knobbeltje in de borst wordt bijvoorbeeld vaak met een mammografie én een echo bekeken. Op een RX ziet de arts een breuk, maar voor een peesletsel is een echo beter. Omdat al die onderzoeken bij ons onder één dak gebeuren, hoef je daarvoor niet van de ene plek naar de andere.


Hoeveel straling krijg je echt?

Straling klinkt eng. Maar je krijgt elke dag een beetje natuurlijke straling binnen, uit de bodem, de lucht en de ruimte. Het helpt om een onderzoek daarmee te vergelijken.


Stralingsdosis per onderzoek vergeleken met natuurlijke straling: echografie 0, RX longen 0,06 mSv, mammografie 0,3 mSv, CT hoofd 1,5 mSv, CT buik 7 mSv


Een RX van je longen staat gelijk aan ongeveer negen dagen natuurlijke straling. Een CT van de buik is een pak meer. Daarom geldt in de radiologie één regel: alleen een onderzoek als het iets bijbrengt, en altijd met de laagst mogelijke dosis. Een echografie geeft helemaal geen straling.

Zwanger of misschien zwanger?

Meld het altijd vooraf. Een echografie is veilig. Bij een RX, mammografie of CT beslist de radioloog samen met jou wat verantwoord is

En wat met een MRI?

Een MRI maakt beelden met een sterk magnetisch veld en radiogolven, zonder röntgenstraling. Het onderzoek is erg geschikt voor zachte weefsels, zoals de hersenen, het ruggenmerg en grote gewrichten zoals de knie. Een MRI duurt wel langer, en je ligt in een smalle tunnel.


Zo bereid je je voor


Voorbereiding per onderzoek: voor een RX geen voorbereiding, voor een echo van de bovenbuik 8 uur nuchter of een volle blaas voor het klein bekken, voor een CT soms contrastvloeistof


Neem altijd je identiteitskaart mee, en eventuele eerdere beelden. Zo kan de radioloog vergelijken. Bij je afspraakbevestiging krijg je ook de juiste instructies voor jouw onderzoek. Praktische info over de route en de parking vind je bij onze locatie.


Wachten is vaak het moeilijkste deel

Het onderzoek zelf duurt meestal maar enkele minuten. Wat zwaar weegt, is de tijd ervoor en erna. Weken wachten op een afspraak. Dagen piekeren over een uitslag. Want zolang je niet weet wat er aan de hand is, blijft het in je hoofd zitten.

Zonder antwoord

  • Weken wachten op een vrije plek
  • ’s Avonds googelen en ongeruster worden
  • Niet weten waar je staat

Bij Mediport

  • Vaak de volgende dag een afspraak
  • Een radioloog die uitlegt wat je ziet
  • Je verslag gaat meteen naar je arts


Bij Mediport Medical Center doen we het anders. Je kan vaak al de volgende dag terecht. Je wordt ontvangen in een rustige omgeving, niet in een lange ziekenhuisgang. En je verslag gaat rechtstreeks naar je huisarts of specialist, zodat jullie samen verder kunnen. Je beelden bekijk je zelf online via PACSonWEB.

Wie er al was, merkt het verschil. Negen op de tien patiënten geven ons vijf sterren op Google, en ze schrijven vooral over één ding: dat ze zich geen nummer voelden, maar een mens.



Radiologie in Antwerpen, zonder lang te wachten

Kies je onderzoek en boek meteen online. Geen voorschrift? Zeg het gewoon bij het maken van je afspraak.


Veelgestelde vragen

Doet een echografie pijn?

Nee. Je voelt alleen de gel en de sonde op je huid. Op een gevoelige plek kan de druk even onaangenaam zijn.

Is een CT-scan gevaarlijk?

Een CT geeft meer straling dan een RX, maar de dosis blijft laag en wordt zo klein mogelijk gehouden. Je arts vraagt een CT alleen aan als het voordeel van een juiste diagnose groter is dan het risico.

Wat is het verschil tussen een CT-scan en een MRI?

Een CT werkt met röntgenstralen en is snel. Een MRI werkt met een magneet, zonder straling, en is sterker in zachte weefsels zoals hersenen en gewrichten. Een MRI duurt wel langer.

Mag ik een RX laten nemen als ik zwanger ben?

Meld het altijd vooraf. Een RX gebeurt dan alleen als het echt nodig is. Een echografie is wel veilig tijdens de zwangerschap.

Moet ik nuchter zijn voor een echografie?

Alleen voor een echo van de bovenbuik: dan eet en drink je 8 uur vooraf niets. Voor een echo van het klein bekken kom je met een volle blaas. Voor andere zones hoef je niets speciaals te doen.

Wanneer krijg ik mijn resultaten?

De radioloog bekijkt je beelden en stuurt het verslag naar je huisarts of specialist. Die bespreekt de uitslag met jou. Je beelden kan je zelf online bekijken via PACSonWEB.

Wat kost een onderzoek?

Met een voorschrift betaalt je mutualiteit een deel terug. Onze radiologen zijn niet geconventioneerd en kunnen een supplement aanrekenen bovenop het officiële tarief. Heb je recht op verhoogde tegemoetkoming? Dan betaal je geen supplement.

Ken je iemand die binnenkort een onderzoek heeft en er wat zenuwachtig voor is? Stuur deze blog gerust door.

Bronnen: Zuinig met straling (FANC), stralingsdosissen van het FANC zoals vermeld in de patiëntenbrochure van AZ Sint-Andries Tielt, RIZIV, UM Radiologie Brugge, Maguza en Test-Aankoop. Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies.

Uw gezondheid, onze zorg.

Voel u vrij om het contactformulier te gebruiken om ons 24/7 te bereiken.

In dit artikel

Inhoudsopgave

Gerelateerde artikels

Lorem ipsum is placeholder text commonly used in the graphic.

No data was found